Het leerproces herstellen: Een kader voor AI in de klas

Docent Robbe Wulgaert gaat verder dan 'pen en papier' door DidactLabs te gebruiken om leerscaffolds af te dwingen en totale zichtbaarheid te krijgen in het schrijfproces.

Case Study by:

Robbe Wulgaert

Docent & EdTech Coördinator aan het Sint-Lievenscollege Gent

Read the original article:

robbewulgaert.be

play_arrow

De Uitdaging

Wanneer AI de scaffold kortsluit

In de klas werken docenten stap voor stap naar specifieke leerdoelen met behulp van 'scaffolds' – tijdelijke ondersteuningen zoals woordenlijsten, structuurbladen of voorbeelden. De pedagogische intentie is om aanvankelijk zware ondersteuning te bieden en deze geleidelijk te verminderen totdat de student onafhankelijkheid bereikt.

Robbe identificeert echter een cruciaal probleem: ongecontroleerde AI-ondersteuning kortsluit deze weloverwogen structuur. Wanneer een student een chatbot gebruikt om tekst te genereren en het resultaat eenvoudigweg kopieert en plakt, is hij niet alleen aan het valsspelen; hij omzeilt de essentiële cognitieve strijd die nodig is voor beheersing. Dit maakt AI eerder een vervangmiddel dan een ondersteunend hulpmiddel. Robbe zocht naar een oplossing die verder gaat dan de binaire keuze 'verbieden' of 'negeren'. Hij had een manier nodig om controle en inzicht in het leerproces terug te krijgen – duidelijke afspraken formuleren, afleidingen beperken en het schrijfproces zichtbaar maken – zonder terug te vallen op de beperkingen van pen en papier.

Het Kader

Een 4-niveau gids voor intentionele AI

Om verder te gaan dan een binaire 'verbieden of toestaan'-mentaliteit, gebruikt Robbe een duidelijk 4-niveau kader. Dit zorgt ervoor dat AI alleen wordt geïntroduceerd wanneer het het specifieke leerdoel van de opdracht dient, in plaats van dit te dicteren.

Niveau 0: Geen AI

Gereserveerd voor fundamentele vaardigheden waarbij externe hulp de kerncompetentie zou ondermijnen. Hier ligt de focus volledig op de niet-ondersteunde output van de student.

Niveau 1: AI voor planning

AI is alleen toegestaan aan het begin van het proces – voor brainstormen of het genereren van checklists. Het daadwerkelijke schrijven, verwerken en synthetiseren blijft de exclusieve verantwoordelijkheid van de student.

Niveau 2: AI voor samenwerking

AI wordt halverwege het proces geïntroduceerd, specifiek voor formatieve feedback of gerichte suggesties. De student moet nog steeds het werk initiëren en de output onafhankelijk finaliseren.

Niveau 3: AI als partner

Voor geavanceerde taken is brede AI-ondersteuning toegestaan gedurende de hele workflow. Dit vereist echter totale transparantie: studenten moeten kunnen rechtvaardigen wat van hen is en wat machinaal is gegenereerd.

De Oplossing

Het kader afdwingen met DidactLabs

Theorie heeft een tool nodig om praktijk te worden. Robbe gebruikt DidactLabs omdat het het enige platform is waarmee hij zijn kader direct in de opdracht kan 'programmeren', fungerend als een centrale controlekamer voor het schrijfproces.

Twee soorten prompts

DidactLabs stelt Robbe in staat de controle te centraliseren via twee verschillende instructielagen:

De Studenteninstructies schetsen expliciet de opdrachtcriteria en AI-gebruiksinstructies — preventieve maatregelen die duidelijke grenzen stellen aan wat is toegestaan.
De Systeemprompt dicteert precies hoe de AI zich gedraagt — definieert de toon, antwoordlengte en specifieke weigeringsmechanismen. Dit zorgt ervoor dat de ingebouwde assistent dezelfde pedagogische regels volgt als de docent, fungerend als een 'bewuste scaffold' die het leerdoel ondersteunt in plaats van een vervangmiddel dat het belemmert."

Forensische proceszichtbaarheid

In plaats van te vertrouwen op ondoorzichtige, foutgevoelige AI-detectoren, gebruikt Robbe DidactLabs om het volledige beeld van het studentenwerk te zien. Het platform onthult meerdere lagen van inzicht:

Schrijfdynamiek: De complete revisietijdlijn toont hoe de tekst evolueerde — wat door de student werd getypt, wat door AI werd gegenereerd en wat van externe bronnen werd geplakt. Geëxtraheerde kenmerken zoals woorden per minuut, pauzeduur en kopiëren-plakken-gebeurtenissen leggen onnatuurlijke patronen bloot — als tekst direct verschijnt of het typetempo verdacht consistent is, onthult het dashboard dit onmiddellijk.
AI Assistent Gebruik: Elke interactie met de ingebouwde AI wordt gelogd en is zichtbaar. Robbe kan precies zien welke vragen studenten stelden, welke suggesties ze accepteerden of verwierpen, en hoe ze AI-feedback in hun werk integreerden.

Deze forensische zichtbaarheid verschuift het gesprek van beschuldiging ('Heb je AI gebruikt?') naar evidence-based coaching ('Ik zie dat je hier AI hebt gebruikt — laten we bespreken hoe dat je leerproces heeft geholpen of gehinderd'). Het transformeert de beoordeling van een raadspel in een transparante dialoog over het leerproces.

Focus via Safe Exam Browser (SEB)

Om de integriteit van de 'scaffold' te waarborgen, combineert Robbe DidactLabs met de Safe Exam Browser. Dit sluit de student op in de opdrachtomgeving, waardoor hij niet kan wisselen naar onbeperkte chatbots zoals ChatGPT. Het houdt de student gefocust op de taak en zorgt ervoor dat hij alleen de voor studie afgestemde AI-assistent gebruikt die binnen DidactLabs wordt aangeboden.

Het Resultaat

Geldige schrijfbeoordeling in het AI-tijdperk

DidactLabs geeft ons een antwoord op de AI-vraag dat niet alleen 'terug naar pen en papier' is. We zien niet alleen het eindproduct; we zien de strijd, de bewerkingen en het eigenlijke denkproces. Het stelt ons in staat om de reis van de student te evalueren, niet alleen hun bestemming.
Robbe Wulgaert, Docent & EdTech Coördinator aan het Sint-Lievenscollege Gent

Over Robbe Wulgaert

Robbe Wulgaert is docent programmeren, artificiële intelligentie en Design Thinking, gevestigd in Gent, België. Hij doceert aan het Sint-Lievenscollege en het Centrum voor Permanente Vorming van de Universiteit Antwerpen. Wanneer hij niet in de klas is, is hij vaak te vinden als AI-onderzoeker in een Gents koffiehuis. Hij is ook de auteur van het boek AI in de klas - Praktische gids voor onderwijsprofessionals.

Gepassioneerd door onderwijs in programmeren, computationeel denken en AI-geletterdheid, deelt Robbe een schat aan praktisch lesmateriaal op zijn website. Hij is ook beschikbaar om zijn werk en inzichten persoonlijk te presenteren op scholen en organisaties.

Neem vandaag nog de controle over AI in uw klas

Sluit u aan bij de groeiende gemeenschap van docenten die studenten voorbereiden op een AI-gedreven toekomst met behoud van academische integriteit.